- సేల్‌ డీడ్‌ నుంచి లింక్‌ డాక్యుమెంట్ల వరకు తిరిగి పొందవచ్చు
- అసలు పత్రాల భద్రత, డిజిటల్‌ కాపీల ప్రాధాన్యం
- పత్రాలు కనిపించకపోతే ఇలా చేస్తే సరి
ఇల్లు కొనడం జీవితకాల సంపాదనతో ముడిపడిన నిర్ణయం. స్థలం లేదా ఫ్లాట్‌ కొనుగోలు చేసిన తర్వాత దానికి సంబంధించిన పత్రాలను భద్రంగా ఉంచుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం. సేల్‌ డీడ్‌, గత యజమానుల పత్రాలు, ఎన్‌కంబరెన్స్‌ సర్టిఫికెట్‌ (ఈసీ), ఆస్తి పన్ను రసీదులు, భవన నిర్మాణ అనుమతులు.. ఇలా ప్రతి పత్రానికీ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
అయితే ఇల్లు మారే సమయంలో, అగ్నిప్రమాదం లేదా వరదల వల్ల, పత్రాలు భద్రపరిచిన ఫైలు కనిపించకపోవడం వల్ల అసలు డాక్యుమెంట్లు పోయే ప్రమాదం ఉంది. అలాంటి సమయంలో ఆస్తి మొత్తం చేజారిపోయినట్లేనా? అసలు పత్రాలు లేకపోతే ఆస్తిని విక్రయించలేమా? డిజిటల్‌ కాపీలు సరిపోతాయా? ఈ సందేహాలకు సమాధానాలు తెలుసుకోవడం ప్రతి ఇంటి యజమానికి అవసరం.
అసలు పత్రాలు పోయినంత మాత్రాన సాధారణంగా ఆస్తిపై యాజమాన్య హక్కు ఆటోమేటిక్‌గా రద్దు కాదు. అయితే వాటిని తిరిగి పొందడానికి, యాజమాన్యాన్ని నిరూపించడానికి, భవిష్యత్తులో విక్రయం లేదా రుణం పొందడానికి అదనపు చర్యలు అవసరమవుతాయి. ఇంటి పత్రాల్లో ఏది ముఖ్యం?
ఇదీ చదవండి: భారత రియల్‌ ఎస్టేట్‌లో విదేశీ పెట్టుబడుల జోరు
సేల్‌ డీడ్‌
ఆస్తి కొనుగోలు, విక్రయం ద్వారా యాజమాన్య హక్కుల బదిలీని నిరూపించే ప్రధాన పత్రం. ఇందులో డాక్యుమెంట్ నంబర్‌, రిజిస్ట్రేషన్‌ తేదీ, కొనుగోలుదారు, విక్రేత వివరాలు ఉంటాయి. ఇది పోతే సంబంధిత సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ కార్యాలయం నుంచి ధ్రువీకరించిన ప్రతిని పొందవచ్చు.
లింక్‌ డాక్యుమెంట్లు
ప్రస్తుత యజమానికి ఆస్తి ఎలా సంక్రమించిందో తెలియజేసే గత విక్రయ పత్రాలు, వారసత్వం, గిఫ్ట్‌ డీడ్‌ వంటి సంబంధిత పత్రాలు. యాజమాన్య చరిత్రను పరిశీలించేందుకు ఇవి అవసరం. ప్రస్తుత సేల్‌ డీడ్‌ ఒక్కటే ఉన్నా, పాత యాజమాన్య హక్కులపై సందేహాలు తలెత్తితే ఈ పత్రాలు కీలకమవుతాయి.
ఎన్‌కంబరెన్స్‌ సర్టిఫికెట్‌ (ఈసీ)
నిర్దిష్ట కాలానికి సంబంధించి రిజిస్ట్రేషన్‌ రికార్డుల్లో కనిపించే విక్రయాలు, తనఖాలు వంటి నమోదిత లావాదేవీలను పరిశీలించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది. అయితే ఈసీలో నమోదు కాని ప్రతి వివాదం లేదా హక్కును ఇది తప్పనిసరిగా బయటపెట్టదు.
ఆస్తి పన్ను రసీదులు
ఆస్తి పన్ను చెల్లింపులు, మున్సిపల్‌ రికార్డుల్లోని వివరాలను నిరూపించేందుకు ఉపయోగపడతాయి. పన్ను రసీదు ఒక్కటే యాజమాన్య హక్కుకు తుది రుజువు కాదు.
భవన నిర్మాణ అనుమతులు
భవన నిర్మాణానికి సంబంధిత స్థానిక సంస్థ మంజూరు చేసిన అనుమతి, ఆమోదిత ప్లాన్‌, వర్తించే సందర్భాల్లో ఆక్యుపెన్సీ సర్టిఫికెట్‌ (ఓసీ), కంప్లీషన్‌ సర్టిఫికెట్‌ (సీసీ) ముఖ్యమైనవి. ఇవి పోతే సంబంధిత మున్సిపాలిటీ లేదా అనుమతి ఇచ్చిన సంస్థను సంప్రదించి ప్రతులను పొందవచ్చు.
ఇదీ చదవండి: ద్వితీయ శ్రేణి నగరాలే తదుపరి రియల్‌ ఎస్టేట్‌ కేంద్రాలు
అసలు పత్రాలు పోతే?
ముందుగా మరోసారి వెతకండి: బ్యాంకు లాకర్‌, ఇంటి లాకర్‌, పాత ఫైళ్లు, రుణం తీసుకున్నప్పుడు బ్యాంకుకు ఇచ్చిన పత్రాలు, న్యాయవాది లేదా డాక్యుమెంట్ రైటర్‌ వద్ద ఉన్న ప్రతులను పరిశీలించండి.
- పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయండి: పత్రాలు దొంగతనానికి గురయ్యాయనే అనుమానం ఉంటే వెంటనే పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయాలి. సాధారణంగా కనిపించకుండా పోయినా, సంబంధిత పోలీస్‌ స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు నమోదు చేసి దాని రసీదు లేదా అందుబాటులో ఉన్న నివేదికను భద్రపరచుకోవడం మంచిది. ఏ సందర్భంలో ఎఫ్ఐఆర్ అవసరమో స్థానిక పోలీసులను అడగాలి.
- పత్రాల వివరాలు సేకరించండి: సేల్‌ డీడ్‌ నంబర్‌, రిజిస్ట్రేషన్‌ తేదీ, సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ కార్యాలయం, సర్వే నంబర్‌, ఆస్తి చిరునామా, కొనుగోలుదారు–విక్రేత పేర్లు వంటి వివరాలను సిద్ధం చేసుకోండి.
- పత్రాలు పోయినట్లు ప్రకటన ఇవ్వండి: స్థానిక నిబంధనలు, బ్యాంకు లేదా కొనుగోలుదారు కోరే విధానాన్ని బట్టి పత్రాలు పోయినట్లు పత్రికలో ప్రకటన ఇవ్వాల్సి రావచ్చు. ఇది మోసపూరిత వినియోగం జరిగితే అభ్యంతరం తెలిపేందుకు కూడా ఉపయోగపడుతుంది. అయితే ప్రతి సందర్భంలో పత్రికా ప్రకటన తప్పనిసరి అనే ఒకే జాతీయ నియమం లేదు.
- సంబంధిత కార్యాలయాలకు తెలియజేయండి: అవసరాన్ని బట్టి సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌, బ్యాంకు, హౌసింగ్‌ సొసైటీ లేదా మున్సిపల్‌ సంస్థకు సమాచారం ఇవ్వండి. పత్రాలు దుర్వినియోగం అయ్యే అవకాశం ఉంటే న్యాయవాది సలహా తీసుకోండి.
పత్రాలు పోయాయని ఫిర్యాదు చేయడం ఒక్కటే యాజమాన్యాన్ని నిరూపించదు. అలాగే పోలీసు ఫిర్యాదు చేశామని ఆస్తి లావాదేవీలన్నీ ఆటోమేటిక్‌గా నిలిచిపోతాయని భావించకూడదు. అవసరమైన రక్షణ చర్యలు పరిస్థితిని బట్టి తీసుకోవాలి.
ఇదీ చదవండి: నియోపోలిస్‌ భూముల వేలంతో రూ.2,000 కోట్లపై హెచ్‌ఎండీఏ గురి
సేల్‌ డీడ్‌ ప్రతిని తిరిగి ఎలా పొందాలి?
రిజిస్టర్‌ చేసిన సేల్‌ డీడ్‌ అసలు పత్రం పోయినప్పుడు సంబంధిత సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ కార్యాలయంలోని రికార్డుల ఆధారంగా ధ్రువీకరించిన ప్రతిని (సీసీ) పొందవచ్చు. ఇది పత్రాన్ని మళ్లీ రిజిస్టర్‌ చేయించుకోవడం కాదు; ఇప్పటికే నమోదైన పత్రం అధికారిక రికార్డు నుంచి ప్రతిని తీసుకోవడం.
రిజిస్ట్రేషన్‌ వివరాలు గుర్తించండి
డాక్యుమెంట్ నంబర్‌, సంవత్సరం, సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ కార్యాలయం వంటి వివరాలను సేకరించాలి. పత్రం నంబర్‌ తెలియకపోతే అందుబాటులో ఉన్న ఆస్తి వివరాలతో సంబంధిత కార్యాలయాన్ని సంప్రదించాలి. తెలంగాణలో భూ భారతి పోర్టల్‌లోని సర్టిఫైడ్ కాపీ ఆఫ్ డాక్యుమెంట్ సేవను పరిశీలించవచ్చు.
మీ పత్రం ఆన్‌లైన్‌లో అందుబాటులో లేకపోతే సంబంధిత సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ కార్యాలయంలో ప్రక్రియను తెలుసుకోవాలి. గుర్తింపు పత్రాలు, దరఖాస్తు వివరాలు, వర్తించే రుసుముతో దరఖాస్తును సమర్పించాలి. అవసరమైన పరిశీలన అనంతరం ధ్రువీకరించిన ప్రతిని పొందవచ్చు.
తెలంగాణ ప్రభుత్వ సేవల వివరాల ప్రకారం, సర్టిఫైడ్ కాపీ కోసం మీ సేవా వ్యవస్థ ద్వారా కూడా దరఖాస్తు చేసే సదుపాయం ఉంది. సేవా విధానం, పత్రం అందించే విధానం అందుబాటులో ఉన్న రికార్డుల ఆధారంగా మారవచ్చు.
సర్టిఫైడ్ కాపీ అసలు పత్రంతో సమానమేనా?
రిజిస్ట్రేషన్‌ కార్యాలయం జారీ చేసిన ధ్రువీకరించిన ప్రతికి చట్టపరమైన ప్రాముఖ్యం ఉంటుంది. అవసరమైన సందర్భాల్లో కోర్టులో సాక్ష్యంగా సమర్పించవచ్చు.
అయితే ప్రతి లావాదేవీలో అసలు పత్రానికి బదులుగా ప్రతిని స్వీకరించాల్సిందేనని చెప్పలేం. బ్యాంకు రుణం, పునర్విక్రయం, ఇతర చట్టపరమైన ప్రక్రియల్లో అదనపు పత్రాలు లేదా పరిశీలనలు అవసరమవచ్చు.
ఇదీ చదవండి: తెలంగాణలో భూములు కొనే ముందు జాగ్రత్త..
డిజిటల్‌ కాపీలు ఉంటే సరిపోతుందా?
ప్రస్తుత రోజుల్లో ఆస్తి పత్రాలను స్కాన్‌ చేసి కంప్యూటర్‌, మొబైల్‌, క్లౌడ్‌ స్టోరేజ్‌లో భద్రపరచుకోవడం చాలా ఉపయోగకరం. అసలు పత్రాలు పోయినప్పుడు వాటిలోని వివరాలు గుర్తించడానికి, ధ్రువీకరించిన ప్రతుల కోసం దరఖాస్తు చేయడానికి ఈ కాపీలు సహాయపడతాయి.
అయితే ఒక ముఖ్యమైన తేడా ఉంది: స్వయంగా స్కాన్‌ చేసిన పీడీఎఫ్ సమాచారం తెలుసుకోవడానికి, రికార్డుగా ఉంచుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఇది సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ జారీ చేసిన ధ్రువీకరించిన ప్రతితో సమానం కాదు.
ఫొటోకాపీ లేదా వాట్సాప్‌లోని ఫొటో పత్రాల వివరాలను గుర్తించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది. కానీ అవసరమైన చోట అసలు లేదా అధికారికంగా ధ్రువీకరించిన ప్రతికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఎల్లప్పుడూ అంగీకరించబడదు.
ప్రభుత్వ సంస్థ జారీ చేసిన డిజిటల్‌ పత్రం దాని జారీ విధానం, డిజిటల్‌ ధ్రువీకరణ, వర్తించే చట్టాలను బట్టి చెల్లుబాటు నిర్ణయించబడుతుంది. డిజిలాకర్‌లో స్వయంగా అప్‌లోడ్‌ చేసిన స్కాన్‌ను, సంబంధిత సంస్థ నేరుగా జారీ చేసిన ధ్రువీకరించిన డిజిటల్‌ పత్రంతో సమానంగా చూడకూడదు.
లింక్‌ డాక్యుమెంట్లు పోతే?
ఇది సేల్‌ డీడ్‌ పోయిన దానికంటే కొంత క్లిష్టమైన పరిస్థితి కావచ్చు. ఎందుకంటే ఆస్తి యాజమాన్యం గతంలో ఎలా బదిలీ అయిందో తెలుసుకోవడానికి పాత పత్రాలు అవసరమవుతాయి.
ఆస్తి గత యజమానుల పేర్లు, పాత డాక్యుమెంట్ నంబర్లు, రిజిస్ట్రేషన్‌ సంవత్సరాలు తెలిసి ఉంటే సంబంధిత రిజిస్ట్రేషన్‌ కార్యాలయాల నుంచి ధ్రువీకరించిన ప్రతులను పొందేందుకు ప్రయత్నించవచ్చు. ఈసీ ద్వారా నమోదిత లావాదేవీలను పరిశీలించవచ్చు. అయితే ఈసీ ఒక్కటే పూర్తి యాజమాన్య చరిత్రకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
ఆస్తి వారసత్వం ద్వారా వచ్చి ఉంటే వీలునామా, వారసత్వ ధ్రువపత్రాలు లేదా వర్తించే ఇతర పత్రాలు అవసరమవచ్చు. పాత రికార్డులు లభించని సందర్భాల్లో ఆస్తి న్యాయవాదితో యాజమాన్య హక్కుల పరిశీలన చేయించడం మంచిది.
ఇదీ చదవండి: పార్కింగ్‌ డిపాజిట్‌ తిరిగివ్వాల్సిందే!
బ్యాంకులో తనఖా పెట్టిన పత్రాలు పోతే?
గృహ రుణం తీసుకున్నవారి అసలు పత్రాలు సాధారణంగా బ్యాంకు లేదా ఆర్థిక సంస్థ వద్ద ఉండవచ్చు. అలాంటి సందర్భంలో పత్రాలు కనిపించడం లేదని తెలిసిన వెంటనే సంబంధిత బ్యాంకు శాఖను సంప్రదించి, ఏ పత్రాలు తమ వద్ద ఉన్నాయో రాతపూర్వకంగా నిర్ధారించుకోవాలి.
బ్యాంకు నుంచి రుణం పూర్తిగా చెల్లించిన తర్వాత పత్రాలు తిరిగి తీసుకునే సమయంలో వాటి జాబితాను పరిశీలించి, అన్ని అసలు పత్రాలు అందాయో లేదో ధ్రువీకరించాలి. ఏదైనా పత్రం లేకపోతే వెంటనే రాతపూర్వకంగా తెలియజేసి, పరిష్కార ప్రక్రియను ప్రారంభించాలి.
పత్రాల భద్రతే ఆస్తికి రక్షణ
ఇంటి పత్రాలు పోయినంత మాత్రాన ఆస్తిపై హక్కు వెంటనే పోదు. కానీ నిర్లక్ష్యం చేస్తే విక్రయం, రుణం, వారసత్వ బదిలీ వంటి సందర్భాల్లో సమస్యలు ఎదురవుతాయి.
అందుకే అసలు పత్రాలను సురక్షితంగా ఉంచడంతో పాటు, పూర్తి డిజిటల్‌ కాపీలు, అవసరమైన రిజిస్ట్రేషన్‌ వివరాలు, బ్యాకప్‌లను సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి. పత్రాలు పోయినప్పుడు పోలీసులకు అవసరమైన ఫిర్యాదు చేయడం, రిజిస్ట్రేషన్‌ కార్యాలయం నుంచి ధ్రువీకరించిన ప్రతులు పొందడం, పరిస్థితిని బట్టి న్యాయ సలహా తీసుకోవడం ద్వారా సమస్యను క్రమబద్ధంగా పరిష్కరించుకోవచ్చు.
ఇదీ చదవండి: ఇళ్ల ధరల పెరుగుదలలో బెంగళూరు టాప్‌.. హైదరాబాద్‌ లాస్ట్